Αμβλυωπία

Η αμβλυωπία, γνωστή επίσης ως “τεμπέλικο μάτι”, είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή της όρασης που επηρεάζει περίπου το 3-4% του πληθυσμού. Παρουσιάζεται όταν ο εγκέφαλος αγνοεί το ένα μάτι. Η αμβλυωπία παρουσιάζεται στη παιδική ηλικία και εάν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια όρασης.

Η αμβλυωπία κατηγοριοποιείται βάσει της αιτίας:

1. Στραβισμική: Εμφανίζεται όταν υπάρχει στραβισμός, δηλαδή τα μάτια δεν είναι σε παράλληλη θέση. Το αποτέλεσμα είναι ο εγκέφαλος να χρησιμοποιεί το μάτι που είναι ευθεία και να αγνοεί το μάτι που στραβίζει.
2. Διαθλαστική: Είναι αποτέλεσμα υψηλών διαθλαστικών σφαλμάτων (υπερμετρωπία, μυωπία, αστιγματισμό) και στα δύο μάτια ή πιο συχνά λόγω σημαντικής διαφοράς του διαθλαστικού σφάλματος μεταξύ των δυο οφθαλμών (ανισομετρωπία).
3. Εξ ανοψίας: Είναι η πιο σοβαρή μορφή αμβλυωπίας και προκαλείται όταν υπάρχει αποκλεισμός της όρασης στο μάτι. Ο αποκλεισμός μπορεί να είναι αποτέλεσμα βλεφαρόπτωσης, καταρράκτη, ή άλλων αιτίων.

Θεραπεία

Η βασική αρχή για την αντιμετώπιση της αμβλυωπίας είναι η αποκατάσταση της αιτίας και η άσκηση του εγκεφάλου, ώστε να αρχίσει να χρησιμοποιεί το «τεμπέλικο μάτι». Πιθανές θεραπείες συμπεριλαμβάνουν:

• Χρήση γυαλιών: Η διόρθωση διαθλαστικών σφαλμάτων έχει ως σκοπό τη βελτίωση της όρασης.
• Χειρουργική αντιμετώπιση: Επιτυγχάνεται η διόρθωση του στραβισμού ή της εξάλειψης της αιτίας του αποκλεισμού του οπτικού άξονα (πχ. καταρράκτης, βλεφαρόπτωση).
• Κάλυψη: Είναι η κλασσική θεραπεία της αμβλυωπίας, όπου τοποθετείται κάλυμμα στο «καλό μάτι» με σκοπό να αναγκαστεί ο εγκέφαλος να χρησιμοποιήσει το «τεμπέλικο μάτι». Συνήθως το καλό μάτι καλύπτεται 2-4 την ημέρα.

• Σταγόνες ατροπίνης: Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εναλλακτική θεραπεία της κάλυψης. Γίνεται χρήση των σταγόνων στο καλό μάτι (συνήθως 2-3 πρωινά την εβδομάδα), η όραση στο καλό μάτι θολώνει και αναγκάζεται ο εγκέφαλος να χρησιμοποιήσει το «τεμπέλικο μάτι»
• Διόφθαλμες θεραπείες: Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι ειδικά προγράμματα θεραπείας με τη μορφή παρακολούθησης τρισδιάστατων ταινιών μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην αντιμετώπιση της αμβλυωπίας.

Η επιτυχία της θεραπείας της αμβλυωπίας εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως την αιτία, καθώς και την ηλικία που εντοπίζεται και γίνεται έναρξη της θεραπείας. Για να είναι αποτελεσματική η θεραπεία πρέπει να γίνει κατά τα έτη που αναπτύσσεται η όραση, δηλαδή μέχρι 7-8 ετών. Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει, ότι ακόμα και μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να επωφεληθούν από θεραπεία αμβλυωπίας. Ασθενείς με πρώιμη διάγνωση και αντιμετώπιση έχουν τη καλύτερη πρόγνωση.

Συνοψίζοντας, η αμβλυωπία είναι συνήθης οφθαλμική πάθηση που μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη μείωση της όρασης εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Η πρώιμη διάγνωση και θεραπεία μπορούν να θεραπεύσουν πλήρως την αμβλυωπία. Για το λόγω αυτό συνίσταται τακτικός προληπτικός έλεγχος της όρασης των παιδιών.